පිරිවෙන් සිංහල පියස (Piriven Sinhala Piyasa)

3 . (අ) සොබාදම් අසිරිය වර්ණනාවට ලක් කිරීමත් (ආ) අජීව වස්තුවකට සජීව ස්වභාවයක් ආරෝපණය කිරීමත් නිසා 'මියුණු ඇල්ල' පැදි පෙළ සුන්දර කාව්‍ය නිර්මාණයක් බවට පත් ව ඇත. එක් කරුණකට උදාහරණ දෙක බැගින් දක්වමින් විමසන්න. මීමන ප්‍රේමතිලක කවියන් අතින් විරචිත 'මියුණු ඇල්ල' පැදි පෙළ, ස්වභාවදහමේ අපූර්වතම නිමැවුමක් වන දියඇල්ලක සෞන්දර්යය ඉතාමත් කලාත්මක අයුරින් ප්‍රතිනිර්මාණය කළ අගනා කාව්‍ය නිර්මාණයකි. ඔබ ලබා දී ඇති උදාහරණ ද්විත්වයම මැනවින් ගලපමින්, මෙම කාව්‍ය පන්තිය සුන්දර නිර්මාණයක් බවට පත් වී ඇති අයුරු පහත පරිදි විග්‍රහ කළ හැකිය. ​(අ) සොබාදම් අසිරිය වර්ණනාවට ලක් කිරීම ​කවියා මියුණු ඇල්ල අවට පරිසරයේ ඇති සුන්දරත්වය සහ ඇල්ලේ ගලා බැසීමේ ස්වභාවය විසිතුරු වචන චිත්‍ර මඟින් පාඨකයා ඉදිරියේ මැවීමට සමත් වී ඇත. ​ පරිසරයේ චමත්කාරය: කුකුළු කෝරළය නමැති ප්‍රදේශයෙන් ඇරඹෙන මෙම දිය දහරාව මුළු මහත් වනාන්තරයටම "තරුවක්" බඳු ආලෝකයක් සහ අභිමානයක් ගෙන දෙන බව කවියා පවසයි. ​ නාද සහ දෘශ්‍ය සුසංයෝගය: වනයේ වෙසෙන කුරුල්ලන්ගේ මිහිරි ගී නාදයන් මියුණු ඇල්ලේ ගලායන ජල රාවය සමඟ මුසු වී මුළු වනයම එකම සංගීත ප්‍...

නන්ද මහතෙරුන් වහන්සේගේ වස්තුවේ සාරාංශය ​මෙම කතා පුවතින් පෙන්වා දෙන්නේ ලෞකික ආශාවන් කෙරෙහි බැඳී, ශාසනයෙහි කලකිරී සිටි නන්ද කුමරුන්ව බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් ඉතා ශිල්පීය ලෙස දමනය කර, රහත් භාවය කරා පමුණුවාලූ ආකාරය සහ ඒ හා සබැඳි අතීත කතා පුවතකි. එහි ප්‍රධාන කරුණු මෙසේ සාරාංශගත කළ හැකිය: ​1. නන්ද කුමරු මහණ කිරීම ​බුදුරජාණන් වහන්සේ කිඹුල්වත් නුවරට වැඩම කළ අවස්ථාවක, නන්ද කුමරුගේ මංගල්‍ය උත්සව තුනක් (කිරුළු පැළඳීම, ගෙවැදීම සහ විවාහය) එකම දිනක යෙදී තිබුණි. එහෙත් ලෞකික මංගල්‍යයන්ට වඩා නිවන් මංගල්‍යය උතුම් බැවින් බුදුහිමියෝ නන්ද කුමරු ලවා පාත්‍රය කර තබවා වෙහෙරට කැඳවාගෙන ගොස් මහණ කරවූහ. ​2. ශාසනයෙහි කලකිරීම ​නන්ද හිමියන් මහණ වුවද, උන්වහන්සේගේ සිත නිතරම ඇදී ගියේ තම අගබිසව වීමට සිටි, හිස සෝදමින් සිටි අවස්ථාවේදීම "වහා නැවත එන්න" යැයි පැවසූ ජනපද කල්‍යාණී (දනවු කලණ බිසව) කෙරෙහිය. මේ හේතුවෙන් උන්වහන්සේ මහණ දම් පිරීමට අකමැතිව, සිවුරු හැර යාමට කලකිරීමෙන් පසුවූහ. ​3. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ උපක්‍රමය සහ දමනය ​මෙය දැනගත් බුදුහිමියන්, නන්ද හිමියන්ව තව්තිසා දෙව්ලොවට කැඳවාගෙන ගියහ. යන අතරමගදී දවාල...

තොටගමුවේ ශ්‍රී රාහුල හිමියන් විසින් කෝට්ටේ යුගයේදී (හයවන පරාක්‍රමබාහු රජ සමයේ) රචිත සැලලිහිණි සංදේශය සිංහල සාහිත්‍යයේ අග්‍රගන්‍ය කාව්‍ය කෘතියකි. උලකුඩය දේවියට පුත් රුවනක් ලබා දෙන ලෙස කැලණියේ විභීෂණ දෙවියන්ගෙන් යැදීම මෙහි ප්‍රධාන අරමුණයි.​සැලලිහිණි සංදේශය: විචාර ප්‍රශ්න සහ පිළිතුරු ​ප්‍රශ්නය 1: ​ සැලලිහිණි සංදේශය ආරම්භයේදී දූතයා (සැලලිහිණියා) වර්ණනා කර ඇති ආකාරය සහ ඔහු සතු සුදුසුකම් කාව්‍ය ඇසුරින් විමසන්න. ​පිළිතුරු: ​කතුවරයා සැලලිහිණියා හඳුන්වන්නේ සාමාන්‍ය පක්ෂියෙකු ලෙස නොව, උසස් ගුණාංගවලින් හෙබි "සඳ" (සැලලිහිණි සඳ) කෙනෙකු ලෙස ය. ආරම්භක කවියෙන්ම දූතයාගේ සුදුසුකම් මතු කරයි: ​ "සැරදෙ සුලකළකුරු මියුරු තෙපලෙන් රඳනා රජකුල රහසැ මැතිනිය සියනිහි සැළලිහිණි සඳ" ​ වියත් බව: සැලලිහිණියා සුලකළ අකුරින් (වියත් අකුරු/ව්‍යාකරණ) සහ මියුරු තෙපලෙන් (මිහිරි බසින්) යුක්තය. ​ විශ්වාසවන්ත බව: රාජ කුලයේ රහස් රැකීමට තරම් සමත්, අමාත්‍යවරියක බඳු ("මැතිනිය") පරිණත බුද්ධියක් ඇත්තෙකි. ​ රූප ශෝභාව: සැලලිහිණියාගේ රූපය මලින් කළ රූකඩයක් බඳුය. රන්වන් පාද යුගලක්, රතු පැහැ සපු...

චිරත්තන ගද්‍ය සංග්‍රහය    1. චිරත්තන බණ කතා කලාවේ ආරම්භය ලෙස සැලකෙන කෘතිය කුමක්ද  අමා වතුර  2. එම කෘතිය අයත් වන යුගය සඳහන් කරන්න  පොලොන්නරුව  3. සියබස් ලකර කෘතියේ සඳහන් වන පරිදි ගද්‍ය පද්‍ය නිර්මාණයේ දී වස්තු විෂය කර ගන්නා ලෙස නිර්දේශිත කරුණු මොනවාද  පද්‍ය නිර්මාණයේදී -  බුද්ධ චරිතය ගද්‍යයෙන් නිර්මාණයේදී- බුදුරදුන්ගේ වෘත චරිත්‍රාදිය  4. පොලොන්නරු යුගයේ රචිත සිංහල බණ කතා කෘති නම් කරන්න  බුත්සරණ අමාවතුර දහම් සරණ සඟ සරණ  5. දඹදෙණි අවධියේ දී රචිත සිංහල බණ කතා කථා කෘති නම් කරන්න පූජාවලිය සද්ධර්ම රත්නාවලිය  6. ගම්පොළ යුගයට අයත් වන බණ කතා සාහිත්‍යය කෘතිය නම් කරන්න සද්ධර්ම අලංකාරය  7. බණ කතා සාහිත්‍ය මගින් අපේක්ෂා කළ අරමුණු කවරේද  • ජනයාගේ සිත් සතන් හි බුද්ධාලම්භන ප්‍රීතිය ජනිත කිරීම  • දුශ්චරිත මාර්ගයෙන් සුචරිත මාර්ගය වෙන් කොට හඳුනාගත හැකි ධර්මෝපදේශ සැපයීම  • කාලීන සමාජ අවශ්‍යතා කෙරෙහි පුද්ගල පුද්ගල සවිඥානික කර වීම  • නිර්වාණගාමී මාර්ගය ට අවතීර්ණ කරවීම  8. සද්ධර්මරත්නාවලී ය...

4. (අ) ස්වාභාවික පරිසර වර්ණනයත් (ආ) සිද්ධි නිර්මාණයේ උචිත බවත් සැළලිහිණි සංදේශය රසවත් කාව්‍ය නිර්මාණයක් බවට පත්වීමට හේතු වී ඇත. එක් කරුණකට උදාහරණ දෙක බැගින් දක්වමින් පැහැදිලි කරන්න. නැතහොත් සත්‍ය ක්‍රියානුභාවයෙහි ආනිසංස ගෙන හැර දැක්වීමට (10) (අ) උපාසිකාවකගේ චරිතයත් (ආ) මහතෙර කෙනෙකුන් වහන්සේගේ චරිතයත් (ලකුණු 15 යි) පියල උපයෝගි කොට ගත් අයුරු සද්ධර්මාලංකාරයෙහි නියමිත කථා වස්තු දෙක ඇසුරෙන් එක් කරුණකට උදාහරණ දෙක බැගින් දක්වමින් පැහැදිලි කරන්න. අපේක්‍ෂිත පිළිතුරු හා ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (අ) ස්වාභාවික පරිසර වර්ණනා වදිමින් සවස නල හැසිරෙන දිගතු වල පතසන් අවරගිරි නැටියෙන් වැටෙන කල උදුළ සොමි කැලුම් නිසයුරු හිමි පුවළ ල කළ ගුවන් තල සිරි යහන නිකසළ මඟ නිලමින් සිටි නා දොඹ නී නිමල් සඳ පහන් වැනි වැලි පිට සතපාය ගනේ මිණි බැබළි කිරණෙව් කැලේයා අග පිපි මල් මලිගිය ලිය (ආ) සිද්ධි නිර්මාණයේ උචිත බව අයිරාවණ වුවත් නවතන රිසින් එන කයිකාවලෙහි දැක සෙබළුන් රැක සිටින සලෙළුන් යනෙන නිති කැර කෙළි කවටාන අහසින් අවුත් මිණි අක් නයිඳු යැදුමට මල්දම් සුවඳ දුම් සොඳ වරලසිනි කල්ගිම් නිවා සැනසෙන සිහිලස රසිනි නිල තුරඟුට නැගෙමින් රිවි ද...

ඔබ ලබා දී ඇති සටහන් සහ කවි පන්ති ඇසුරෙන්, පිරිවෙන්  සිංහල විෂය නිර්දේශයට හා කාව්‍ය විචාර මූලධර්මවලට ගැළපෙන පරිදි සකස් කළ විචාර ප්‍රශ්න සහ ඊට අදාළ ආදර්ශ පිළිතුරු පහත පරිදි වේ. ​01. කොළඹ යුගයේ මුල් පරපුරේ කවියන්ගේ වස්තු විෂය සහ බස් වහර ​ ප්‍රශ්නය: ​"කොළඹ යුගයේ මුල් පරපුරේ කවියන් ස්වභාව සෞන්දර්ය වර්ණනාව මෙන්ම ළමා සිතුම් පැතුම් තේමා කරගනිමින් සරල, සුඛනම්‍ය බස් වහරක් භාවිත කළහ." ආනන්ද රාජකරුණාගේ 'ඉර හා හඳ' සහ ඇස්. මහින්ද හිමියන්ගේ 'රාත්‍රිය' යන පැදි පෙළ ඇසුරෙන් මෙම ප්‍රකාශය විමසන්න. ​ ආදර්ශ පිළිතුර: ​කොළඹ යුගයේ මුල් පරපුරේ කවියන්ගේ මූලික ලක්ෂණයක් වූයේ ස්වභාව සෞන්දර්යය වර්ණනා කිරීම සහ ළමා මනසට ගැලපෙන අයුරින් නිර්මාණකරණයේ යෙදීමයි. ​ආනන්ද රාජකරුණා සූරීන් 'ඉර හා හඳ' පැදි පෙළ තුළින් දෛනිකව දකින හිරු උදාව ළමා ඇසින් චිත්තරූපමය ලෙස දක්වන්නේ ශබ්ද රසයට මුල් තැන දෙමිනි. අරුණෝදයත් සමඟ අහසේ වර්ණ ගැන්වීම ළමයකුට වැටහෙන්නේ කොඩි ඇදීමක් ලෙසිනි: ​ "නොයෙක් පාට කොඩි ඇදිලා" ​එසේම 'හඳ' කවි පන්තියේදී දරුවා එදිනෙදා දකින වටකුරු පිඟාන හඳට උපමා කරමින්, චන...

කුමාරතුංග මුනිදාසයන්ගේ "නැළවිල්ල" පද්‍ය පන්තිය පිළිබඳ විචාරය ​කොළඹ යුගයේ "හෙළ හවුලේ" නිර්මාතෘවරයා වූ කුමාරතුංග මුනිදාසයන් විසින් රචිත "නැළවිල්ල" පද්‍ය පන්තිය, ළමා මනස මෙන්ම වැඩිහිටි මනස ද එකසේ පිනවීමට සමත් වූ අතිශය සාර්ථක කාව්‍ය නිර්මාණයකි. සිංහල භාෂාව තුළ පැවති අනවශ්‍ය සංස්කෘත බලපෑම් ඉවත් කර, අමිශ්‍ර හෙළ බසේ අපූර්වත්වය හා වටිනාකම ප්‍රකට කිරීම වෙනුවෙන් මෙතුමා පුරෝගාමී මෙහෙවරක් ඉටු කළේය. සිංහල, පාලි, සංස්කෘත, දෙමළ, මලයාලම්, ඉංග්‍රීසි, ලතින් සහ ග්‍රීක් යන භාෂා රැසක් හැසිරවීමේ හසල දැනුමකින් යුක්ත වූ මෙතුමා, තම අසාමාන්‍ය භාෂා ඥානය හා නිර්මාණශීලී චින්තනය ළමා සාහිත්‍යය පෝෂණය කිරීම සඳහා ද මැනවින් භාවිත කළේය. ශික්ෂා, මඟුල් කෑම, හීන්සැරය, ප්‍රබන්ධ සංග්‍රහය, පහන් කටුවෙකි, කවි ශික්ෂාව, කියවන නුවණ ආදී කෘති ඒ සඳහා නිදසුන් වේ. ​1. කාව්‍යයේ අනුභූතිය සහ පසුබිම ​"නැළවිල්ල" පැදි පෙළෙහි මූලික අනුභූතිය වන්නේ කුඩා දරුවෙකු නිදි ගැන්වීම සඳහා මවක විසින් ගායනා කරනු ලබන නැළවිලි ගීයක ස්වරූපයයි. නූතන මනෝවිද්‍යාඥයන් පෙන්වා දෙන පරිදි, බිළිඳු වියේ සිටම දරුවෙකුට මවගේ ආදරය, ...

අරිසෙන් අහුබුදු සූරීන් විසින් රචිත "මඟුල් ගීය" කාව්‍ය නිර්මාණය, සිංහල සාහිත්‍යයේ ‘හෙළ හවුල’ සම්ප්‍රදායට අයත් සුවිශේෂී මෙන්ම සෞන්දර්යාත්මක කෘතියකි. වසන්ත කාලය හෙවත් බක් මාසයේ උදාවත් සමඟ පරිසරයේ මෙන්ම මිනිස් ජීවිතවල සිදුවන ආශ්චර්යවත් වෙනස ඉතාමත් අපූර්ව, චිත්තරූපී සහ ව්‍යංගාර්ථවත් බස් වහරකින් ඉදිරිපත් කිරීමට කවියා මෙහිදී සමත් වී ඇත. ​ලබා දී ඇති කාව්‍ය ඛණ්ඩ සහ තොරතුරු ඇසුරෙන් "මඟුල් ගීය" කාව්‍ය පන්තියෙහි විචාරාත්මක ලක්ෂණ ප්‍රධාන අංශ කිහිපයක් ඔස්සේ පහත පරිදි විග්‍රහ කළ හැකිය. ​1. අනුභූතිය සහ වස්තු විෂය (සොබාදහමේ අසිරිය) ​කවියාගේ ප්‍රධාන අනුභූතිය වන්නේ වසන්ත කාලයේ (බක් මාසයේ) සොබාදහමේ අසිරිය සහ සිංහල අවුරුදු සංස්කෘතියයි. කවියා බක් මාසය "වසන්ත කුමරියක" ලෙස පුද්ගලාරෝපණය කරමින් ඇය විසින් මුළු ලෝකයම මඟුල් ගෙයක් බවට පත් කරන ආකාරය වර්ණනා කරයි. ​පරිසරයේ සජීවී බව: සීතල කාලය අවසන් වී ගස්වැල් දලු ලා, මල් පිපී, පලදැරීම වසන්ත කුමරියගේ ක්‍රියාවන් ලෙස දක්වයි. ​සත්ව හා මානව සබඳතා: සොබාදහමේ වෙනස කුරුල්ලන්, මී මැස්සන් පමණක් නොව, ගමේ දරුවන්ගේ, තරුණ තරුණියන්ගේ සහ මහලු අයගේ පවා සිත...

විසිවැනි සියවසේ මුල් භාගයේ කොළඹ යුගයේ මුල් පරපුරේ කැපී පෙනෙන කවියකු වූ ජී. එච්. පෙරේරා (බොරලැස්ගමුවේ ජී. එච්. පෙරේරා) සූරීන් විසින් රචිත "කුරක්කන් හේන" කවි පන්තිය යනු සාම්ප්‍රදායික හේන් ගොවිතැනත්, ගැමි ජීවිතයේ සුන්දරත්වය සහ ආදරයත් එකිනෙක යා කරමින් ලියැවුණු අපූර්ව නිර්මාණයකි. ​ස්වභාවික වස්තූන් සහ මානුෂීය හැඟීම් අතර පවතින සමාන්තර සබඳතාව ඉතා අපූර්ව ප්‍රතිලෝම උපමා (Inverse Metaphors) ඇසුරින් විග්‍රහ කිරීමට කවියා මෙහිදී සමත් වී ඇත. ​මෙම කවි පන්තිය පිළිබඳ කෙරෙන විචාරාත්මක විශ්ලේෂණයක් පහතින් දැක්වේ: ​1. පරිසරය සහ මානව රූප සෝභාව අතර සාදෘශ්‍යය ​කවි පන්තියේ කැපී පෙනෙනම ලක්ෂණය වන්නේ හේනේ දක්නට ලැබෙන විවිධ අවස්ථා, ගැමි තරුණයකුගේ සහ තරුණියකගේ විවාහ මංගල්‍යයට අදාළ රූප සෝභාවන්ට සහ හැඟීම්වලට සමාන කිරීමයි. ​ කැලෑ කැපීම සහ මාමාගේ රැවුල: මුලින්ම කැලෑව කපා කොටා ගිනි තබා හේන සකස් කරන රළු අවස්ථාව කවියා දකින්නේ "පිසිනු නොලැබූ අපේ මාමාගේ රැවුල" වැනි රළු ස්වභාවයකිනි. ​ පැළපත සහ විසිවයසේ කම්මුල: හේනේ කුරක්කන් පීදී එන ළපටි අවස්ථාව (පොඩි පැළපත) "විසි වයසේ මගේ කම්මුලේ පෙනුම...

කොළඹ යුගයේ දෙවැනි පරපුරේ ප්‍රමුඛතම සහ රමණීයතම කවියකු වන පී. බී. අල්විස් පෙරේරා සූරීන් විසින් රචිත "අන්ධ කවියා" කවි පන්තිය යනු මානව කරුණාව, දෘශ්‍ය ආබාධිතභාවයක ඇති වේදනාව සහ සොබාදහමේ සෞන්දර්යය එකට කැටි කර ලියැවුණු අතිශය සංවේදී, අග්‍රගණ්‍ය කාව්‍ය නිර්මාණයකි. ​බාහිර ලෝකයේ ඇති රූප සෝභාව දෑසින් දැකගත නොහැකි වුවත්, අනෙකුත් ඉන්ද්‍රියයන් සහ සියුම් ආධ්‍යාත්මික ඥානය මෙහෙයවා කවියා ලෝකය ස්පර්ශ කරන ආකාරය මෙහිදී ඉතාමත් සංවේදී ලෙස විචාරයට ලක් කළ හැකිය. ​1. ඉන්ද්‍රිය ගෝචර අත්දැකීම් සහ ආධ්‍යාත්මික දැක්ම ​දෑස් අන්ධ වූවකුට බාහිර ලෝකය අඳුරු වුවත්, ඔහුගේ අනෙකුත් ඉන්ද්‍රියයන් (ශ්‍රවණය, ස්පර්ශය, ඝ්‍රාණය) අතිශය තියුණුය. කවියා කවි පන්තියේ මුල් කොටසින්ම එය මතු කරයි. ​ "සිරුරේ දාහය සනසන නල වැල් සිසිලස ගත් බව දනිමි" යනුවෙන් පවසමින් තමන්ට සුළඟේ සිසිලස දැනෙන බවත්, "රන්සර හෙලැඹුලු නිලුපුල් මී ගද නැහැ පුඩු අතරින් ළයට වැදේ" යනුවෙන් මල්වල සුවඳ ඝ්‍රාණයෙන් හඳුනාගන්නා බවත් පවසයි. ​එහෙත් පවතින ඛේදවාචකය නම්, මේ සියල්ල දැනුණත් "මායා සිහිනය මැද්දේ පිහිනමි එනමුදු නොදකිමි එළිය ලොවේ...

කොළඹ යුගයේ දෙවැනි පරපුරේ කැපී පෙනෙන, ජනප්‍රිය කවියකු වූ සාගර පලන්සූරිය (කේයස්) සූරීන් විසින් රචිත "ධීවර ගීතය" කවි පන්තිය යනු මෙරට ධීවර ජනතාවගේ දුෂ්කර ජීවන අරගලය, පවුල් සංස්ථාවේ බැඳීම සහ ස්වාභාවික පරිසරයේ බියකරු බව අතිශය සංවේදී ලෙස ප්‍රතිනිර්මාණය කරන ලද විශිෂ්ට කාව්‍යාවලියකි. ​සයුර මැද රුදුරු සටනක යෙදෙන සැමියා පිළිබඳව ගොඩබිම (පොල් අතු පැලේ) තනිවී සිටින බිරිඳකගේ සිතේ ඇති වන බිය, සැකය, ආදරය සහ ප්‍රාර්ථනාවන් කවියා මෙහිදී ඉතාමත් සාර්ථක ලෙස ස්පර්ශ කරයි. ​මෙම කවි පන්තිය පිළිබඳ කෙරෙන විචාරාත්මක විශ්ලේෂණයක් පහතින් දැක්වේ: ​1. ධීවර ජීවිතයේ අවදානම සහ පවුලේ කාංසාව ​ධීවර රැකියාව යනු දෛනිකව මරණය සමඟ සටන් වදින අතිශය අවදානම් සහගත ජීවනෝපායකි. කවියා කවි පන්තිය ආරම්භ කරන්නේම එම යථාර්ථය මතු කරමිනි. ​"හිමි ඔබ සයුර මැද රුදුරු සටනක ය" යන පදයෙන් මසුන් මැරීම හුදෙක් රැකියාවක් නොව, ස්වභාවධර්මය සමඟ කරන දරුණු සටනක් බව පෙන්වා දෙයි. ​සැමියා මුහුදු ගොස් ඇති මොහොතේ බිරිඳ පසුවන හුදකලාව සහ චිත්තවේගීය නොසන්සුන්තාව "පොල් අතු පැලේ මම තනියම වෙසෙමි" සහ "තරමක සැකයකිනි ඔබ අද සවස" යන පද හ...

කොළඹ යුගයේ දෙවැනි පරපුරේ සමාජ යථාර්ථවාදී මෙන්ම ප්‍රාදේශීය අනන්‍යතාවන් (Regional Identity) කාව්‍යයට නැඟූ විශිෂ්ටතම කවියකු වන විමලරත්න කුමාරගම සූරීන් විසින් රචිත "අයියනායක" කවි පන්තිය යනු නාගරික ශිෂ්ටාචාරයෙන් දුරස් වූ වන්නි හත්පත්තුවේ ගැමි ජනතාවගේ සංස්කෘතික ජීවිතය, ඇදහිලි විශ්වාස සහ පරිසරය සමඟ ඇති බැඳීම අතිශය සාර්ථක ලෙස ප්‍රතිනිර්මාණය කෙරුණු ප්‍රගතිශීලී කාව්‍යාවලියකි. ​දිගු කලක් වන්නියේ රාජකාරි කළ පරිපාලන නිලධාරියෙකු (රටේ මහත්මයා) ලෙස ගැමි ජීවිතය ඉතා සමීපව අත්දුටු කවියා, නාගරික දෘෂ්ටියකින් තොරව ගැමියාගේ පාර්ශ්වයෙන් හිඳ කරනු ලබන මෙම කාව්‍යමය විග්‍රහය විචාරාත්මකව පහත පරිදි විශ්ලේෂණය කළ හැකිය: ​1. ගැමි ඇදහිලි, විශ්වාස සහ කවියාගේ උපේක්ෂා සහගත දෘෂ්ටිය ​වන්නියේ ගැමියන් ස්වාභාවික උවදුරු, වසංගත සහ වන සතුන්ගෙන් ආරක්ෂා වීම සඳහා "අයියනායක" දෙවියන් කෙරෙහි තබා ඇති අපරිමිත විශ්වාසය කවියා මෙහිදී මතු කරයි. ​ භක්තියේ ස්වභාවය: ගැමියන් කැලෑවට වදින්නේ, ගස් දෙබලක වන අතු කඩා දමා අයියනායක දෙවියන්ට බාරහාර වෙමිනි. "සංහිඳ ළඟ බාරයට කිරි ඉතිරීම - කෙම්මුර දවස්වල පානින් සැරසීම" ...

කොළඹ යුගයේ දෙවැනි පරපුරේ ප්‍රමුඛතම සෞන්දර්යවාදී මෙන්ම ආදරය සහ සොබාදහම ස්වකීය කාව්‍ය විෂය කරගත් විශිෂ්ට කවියකු වන මීමන ප්‍රේමතිලක සූරීන් විසින් රචිත "මියුරු ඇල්ල" කවි පන්තිය යනු ස්වාභාවික පරිසරයේ සිරියාව සහ මිනිස් ආත්මය අතර පවතින ගැඹුරු සහජීවනය ඉතාමත් රමණීය ලෙස ප්‍රතිනිර්මාණය කෙරුණු අග්‍රගණ්‍ය සලකුණකි. ​කවියා වනාන්තරයේ හුදකලාව ගලායන සුන්දර දියඇල්ලක් (මියුරු ඇල්ල) ජීවමාන "වන සුන්දරියක" ලෙස පුද්ගලාරෝපණය කරමින් ඇය සමඟ පවත්වන ආධ්‍යාත්මික සංවාදය විචාරාත්මකව පහත පරිදි විශ්ලේෂණය කළ හැකිය. ​1. සොබාදහම පුද්ගලාරෝපණය කිරීම සහ දෘශ්‍ය චිත්තරූප ​කවි පන්තියේ කැපී පෙනෙනම ලක්ෂණය වන්නේ අජීවී දියඇල්ල සජීවී, හැඟීම් දැනීම් ඇති කාන්තාවකගේ ස්වරූපයෙන් (පුද්ගලාරෝපණය) වර්ණනා කිරීමයි. ​ වන සුන්දරියගේ රූපය: ඇල්ලෙන් ගලා හැලෙන දිය දහරාවත්, අවට වටපිටාවත් කවියා දකින්නේ ඇයගේ විසිතුරු ආභරණ සහ සිනාවන් ලෙසය. "වන සුන්දරියගේ රසවත්කම - සොබාටික ගීත නාදයකින්" සහ "නොතැවෙන සුන්දරිය ලද කවි සිතක සේ - අඩු නොම වී තිගෙ මදහස එකම මේ" යන පදවලින් ඇය සැමදා නොකැඩී එක ලෙස සිනාසෙන (ගලායන) සුන්දර ...

කොළඹ යුගයේ දෙවැනි පරපුරේ සුවිශේෂී සලකුණක් වූත්, හෙළ හවුලේ ආභාසය මෙන්ම නාට්‍ය, ගීත සහ පුවත්පත් කලාව තුළ පෙරළියක් කළා වූත් ශ්‍රී චන්ද්‍රරත්න මානවසිංහයන් විසින් රචිත "ගුරු ගෙදර යන අතර මඟ" කවි පන්තිය යනු ළමා මනෝභාවයන්, ගැමි සරලත්වය සහ අනාගත අපේක්ෂාවන් අතිශය මනහර ලෙස සුසංයෝගය කළ අපූර්ව නිර්මාණයකි. ​මෙම කාව්‍යාවලිය පුරා දිවෙන්නේ කුඩා ගැමි දැරියක සහ ඇගේ සෙල්ලම් සගයා වන "ටිකිරි අයියා" අතර සිදුවන ළමා වියේ සුන්දර කතාබහක් සහ ඔවුන්ගේ අනාගත සිහින පිළිබඳ චිත්‍රයකි. එම කවි පන්තිය ඇසුරින් කළ හැකි විචාරාත්මක විශ්ලේෂණය පහත පරිදි කොටස් කිහිපයකට බෙදා දැක්විය හැකිය: ​1. අහිංසක ළමා මනෝභාවයන් සහ "හුරතල් තර්ජන" ​කවි පන්තිය ආරම්භ වන්නේම ළමා ලෝකයට ආවේණික වූ අහිංසක, සුරතල් මෙන්ම උපක්‍රමශීලී සංවාදයකිනි. ​ කේලාම් කීමේ තර්ජනය: අකුරු කරන්නට (පාසල් හෝ ගුරු ගෙදර වෙත) යන අතරතුර ටිකිරි අයියා තමන්ට බැදිවළලු (සෙල්ලම් වළලු) සාදා දීමට ප්‍රමාද වන විට, දැරිය ඔහුට කරන්නේ හුරතල් තර්ජනයකි. ​ "අකුරට යනවයි කියලා - ටිකිරි අයියා බැඳිවළමයි" "ඉන්නකො මම ගුරු ගෙදරට - ගිහින් කියන්නම්...

ටිබෙට් ජාතික එස්. මහින්ද හිමියන් යනු සිංහල පද්‍ය සාහිත්‍යයේ ජාතික අභිමානය මෙන්ම ළමා මනස ද හඳුනාගෙන නිර්මාණකරණයේ යෙදුණු අද්විතීය කවිවරයෙකි. උන්වහන්සේ විසින් රචිත මෙම "රාත්‍රිය" කවි පන්තිය, දරුවකු නිශාචර පරිසරය දෙස කුතුහලයෙන්, සතුටින් සහ චමත්කාරයෙන් යුතුව බලන අයුරු ඉතා අපූර්ව ලෙස ප්‍රතිනිර්මාණය කරන ලද්දකි. ​මෙම කවි පන්තිය පිළිබඳ කෙරෙන විචාරාත්මක විශ්ලේෂණයක් පහතින් දැක්වේ: ​1. ළමා පරිකල්පනය සහ ප්‍රතිලෝම උපමා භාවිතය ​ළමා මනෝවිද්‍යාවට අනුව, දරුවන් තමන්ට නොතේරෙන විශාල විශ්වීය වස්තූන් තේරුම් ගන්නේ තමන් අවට දකින කුඩා, සරල වස්තූන් ඇසුරිනි. මහින්ද හිමියන් මෙම කවි පන්තිය පුරාම එම ලක්ෂණය මැනවින් උපයෝගී කරගෙන ඇත. ​ අහස සහ තණ පිට්ටනිය: නිල් අහසේ තරු පායා ඇති අයුරු දරුවා දකින්නේ නිල් තණකොළ පිට්ටනියක සමන් පිච්ච මල් ඉසී ඇති ආකාරයටය. ​ "සමන් පිච්ච මල් ඉහිරුණු - නිල් තණ කොළ පිට්ටනියක්" "වගෙයි අහස අන්න බලනු - කොච්චර ලස්සන ද රෑට" මෙහිදී අහසේ විශාලත්වය සහ තරු කැටවල සුදු පැහැය, දරුවාට සමීප පිච්ච මල් සහ පිට්ටනියකට සමාන කිරීමෙන් දෘශ්‍ය චිත්තරූපයක් මනසේ මැවේ. ​ "සම...

ආනන්ද රාජකරුණා සූරීන්ගේ "ඉර" සහ "හඳ" යන කවි පන්ති ද්විත්වය, සිංහල ළමා පද්‍ය සාහිත්‍යයේ ස්වර්ණමය සලකුණු ලෙස සැලකිය හැකිය. දරුවා සතු සහජ කුතු9හලය, සරල පරිකල්පනය සහ සොබාදහම දෙස බලන අපූර්ව දෘෂ්ටිකෝණය මැනවින් ග්‍රහණය කරගනිමින් නිමවා ඇති මෙම නිර්මාණ, ළමා මනෝවිද්‍යාව පිළිබඳ කවියා සතු වූ පෘථුල අවබෝධය කියාපායි. ​මෙම කවි පන්ති යුගලය එකිනෙකට සාපේක්ෂව සහ විචාරාත්මකව විශ්ලේෂණය කිරීම පහතින් දැක්වේ: ​1. ළමා ඇසින් දුටු චිත්තරූප සහ උපමා පද්ධතිය ​රාජකරුණා කවියා දරුවාට පරිසරය පෙන්වා දෙන්නේ වැඩිහිටි දෘෂ්ටියකින් නොව, දරුවා අවට දකින සරල වස්තූන් උපයෝගී කරගනිමිනි. ​ "ඉර" කවි පන්තියේදී: උදෑසන අහසේ පායන විසිතුරු වලාකුළු දරුවාට පෙනෙන්නේ සැණකෙළියක එල්ලා ඇති "නො එක් පාට කොඩි" ලෙසය. පොළොව මත එක යායට පිපී ඇති මල්, කවුරුන් හෝ දමා ගැසූ හෝ ඉසින ලද "මල් ඉහිලා" වැනි සරල ක්‍රියාවක් ලෙස දෘශ්‍යමාන කරයි. ​ "හඳ" කවි පන්තියේදී: රාත්‍රී අහසේ දිදුලන පුරහඳ දරුවා හඳුනාගන්නේ තමන් ආහාර ගන්නා "රන් පිඟාන" ලෙසය. සඳෙහි අඳුරු ලපය දරුවාට "කිරි පැණි කන ...