නන්ද තෙරුන්ගේ වස්තුව
නන්ද මහතෙරුන් වහන්සේගේ වස්තුවේ සාරාංශය
මෙම කතා පුවතින් පෙන්වා දෙන්නේ ලෞකික ආශාවන් කෙරෙහි බැඳී, ශාසනයෙහි කලකිරී සිටි නන්ද කුමරුන්ව බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් ඉතා ශිල්පීය ලෙස දමනය කර, රහත් භාවය කරා පමුණුවාලූ ආකාරය සහ ඒ හා සබැඳි අතීත කතා පුවතකි. එහි ප්රධාන කරුණු මෙසේ සාරාංශගත කළ හැකිය:
1. නන්ද කුමරු මහණ කිරීම
බුදුරජාණන් වහන්සේ කිඹුල්වත් නුවරට වැඩම කළ අවස්ථාවක, නන්ද කුමරුගේ මංගල්ය උත්සව තුනක් (කිරුළු පැළඳීම, ගෙවැදීම සහ විවාහය) එකම දිනක යෙදී තිබුණි. එහෙත් ලෞකික මංගල්යයන්ට වඩා නිවන් මංගල්යය උතුම් බැවින් බුදුහිමියෝ නන්ද කුමරු ලවා පාත්රය කර තබවා වෙහෙරට කැඳවාගෙන ගොස් මහණ කරවූහ.
2. ශාසනයෙහි කලකිරීම
නන්ද හිමියන් මහණ වුවද, උන්වහන්සේගේ සිත නිතරම ඇදී ගියේ තම අගබිසව වීමට සිටි, හිස සෝදමින් සිටි අවස්ථාවේදීම "වහා නැවත එන්න" යැයි පැවසූ ජනපද කල්යාණී (දනවු කලණ බිසව) කෙරෙහිය. මේ හේතුවෙන් උන්වහන්සේ මහණ දම් පිරීමට අකමැතිව, සිවුරු හැර යාමට කලකිරීමෙන් පසුවූහ.
3. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ උපක්රමය සහ දමනය
මෙය දැනගත් බුදුහිමියන්, නන්ද හිමියන්ව තව්තිසා දෙව්ලොවට කැඳවාගෙන ගියහ. යන අතරමගදී දවාලූ හේනක සිටි, කණුවක ලැග සිටි කණැසි වැඳිරි මෑල්ලක පෙන්වූහ. දෙව්ලොවදී සක්දෙවිඳුගේ පන්සියයක් දිව්යාංගනාවන් පෙන්වා, "දනවු කලණ බිසව ලස්සනද, නැතහොත් මේ දිව්යාංගනාවන් ලස්සනද?" කියා විමසූහ.
දිව්ය අප්සරාවන් ඉදිරියේ ජනපද කල්යාණිය අර වැඳිරි මෑල්ල වැනියි පැවසූ නන්ද හිමියෝ, දිව්යාංගනාවන් ලැබීමේ අදිටනින් මහණ දම් පිරීමට එකඟ වූහ. ඒ සඳහා බුදුහිමියෝ උන්වහන්සේට ඇප වූහ.
4. රහත් භාවයට පත්වීම
දිව්යාංගනාවන් ලබාගැනීමේ අරමුණින් නන්ද හිමියන් මහණදම් පුරන බව අනෙක් භික්ෂූන් දැනගෙන උන්වහන්සේට උසුළු විසුළු කරන්නට වූහ. එයින් දැඩි ලෙස ලැජ්ජාවට පත් නන්ද හිමියෝ, දිව්යාංගනාවන් කෙරෙහි තිබූ ආශාවද අත්හැර, දැඩි වීර්යයෙන් යුතුව විදර්ශනා වඩා කෙලෙසුන් නසා අර්හත් භාවයට පත් වූහ. පසුව උන්වහන්සේ බුදුහිමියන් වෙත ගොස් තමන් ඇපයෙන් නිදහස් වූ බව සැළ කළහ.
5. කප්පට ජාතකය (අතීත කතාව)
භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙම පුදුමසහගත දමනය පිළිබඳ ධර්ම සභාවේ කතා කරමින් සිටියදී බුදුරජාණන් වහන්සේ එහි වැඩම කර, නන්ද හිමියන් මෙලෙස ස්ත්රියක නිසා වසඟ වී පසුව උපක්රමයකින් එයින් මුදවා ගත්තේ පෙර ආත්මයකදීද බව පවසමින් 'කප්පට ජාතකය' වදාළහ.
- අතීත කතාව: පෙර බරණැස කප්පට නම් වෙළෙන්දෙකුගේ දක්ෂ කොටළුවෙකු සිටියේය. තක්සලා නුවරදී ඌට මුණගැසුණු කොටළු දෙනකගේ බස්වලට රැවටී, ඌ බර ඉසිලීම සහ ගමන් යාම ප්රතික්ෂේප කළේය.
- උපක්රමය: වෙළෙන්දා (බුදුන් වහන්සේගේ පෙර ආත්මය) කොටළුවාට වඩාත් ලස්සන කොටළු දෙනක සරණ කර දෙන බවට පොරොන්දු වී ඌව ලවා නැවත වැඩ ගත්තේය. පසුව එම කොටළු දෙන කැඳවාගෙන ආ පසු, ඇයට සහ ලැබෙන දරුවන්ට කෑම සපයන්නට සිදුවන ආදීනව (වගකීම් සහ දුක් කරදර) පෙන්වා දුන් විට කොටළුවා ඇය කෙරෙහි තිබූ ආශාව අත්හැරියේය.
සාරධර්මය (නිගමනය)
නරක ලෙස සෙවිලි කළ ගෙයකට වැසි දිය ගලා එන්නාක් මෙන්, භාවනා ක්රම මගින් සංවර නොකළ සිතකට කෙලෙස් වැසි කඩා වදියි. එහෙත් මනාව සෙවිලි කළ ගෙයකට වැසි දිය නොඑන්නාක් මෙන්, සමථ-විදර්ශනා භාවනාවෙන් මනාව සකස් කළ රහතන් වහන්සේ නමකගේ සිත කෙලෙස් වැස්සෙන් නොතෙමෙන බව බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙයින් වදාළ සේක.
වැදගත්කම
නන්ද මහතෙරුන් වහන්සේගේ වස්තුව සහ ඒ හා බැඳුණු කප්පට ජාතක කථා පුවත බෞද්ධ සාහිත්යය තුළ මෙන්ම පුද්ගල ජීවිතය හැඩගැස්වීම අතින්ද ඉතා ඉහළ වැදගත්කමකින් යුක්ත වේ. එහි ඇති ප්රධාන වැදගත්කම් මෙසේ වර්ග කර දැක්විය හැකිය:
1. මනෝවිද්යාත්මක සහ අධ්යාපනික වැදගත්කම (උපක්රමශීලී බව)
මෙහිදී බුදුරජාණන් වහන්සේ අනුගමනය කළ ශිෂ්යයන් දමනය කිරීමේ ක්රමවේදය අතිශය වැදගත්ය.
- ආශාව වඩා උතුම් ආශාවකින් යටපත් කිරීම: ජනපද කල්යාණිය කෙරෙහි තිබූ දැඩි කාමුක ආශාව (ලෞකික බැඳීම) බලහත්කාරයෙන් නැතිකිරීම වෙනුවට, ඊට වඩා ලස්සන දිව්යාංගනාවන් පෙන්වා එම ආශාව වෙනතකට හැරවීම (Sublimation).
- යථාර්ථය අවබෝධ කරවීම: වඩා ඉහළ අරමුණක් වෙනුවෙන් මහණදම් පුරන විට, අවසානයේදී සිත ස්වභාවිකවම පරිණත වී, දිව්යාංගනාවන් කෙරෙහි තිබූ ආශාවද ක්ෂය වී නිවන කරා ගමන් කළේය. මෙය නූතන අධ්යාපන විද්යාවට හා උපදේශනයට කදිම නිදසුනකි.
2. ස්වයං විවේචනය සහ ලැජ්ජාව (හිරි-ඔතප්) ඇතිවීම
නන්ද හිමියන් දිව්යාංගනාවන් උදෙසා මහණදම් පුරන බව අසා සෙසු භික්ෂූන් උන්වහන්සේව "කුලීකාරයෙක්" ලෙස හැඳින්වූහ. එම උපහාසයෙන් උන්වහන්සේ තුළ ලැජ්ජාව සහ බිය (හිරි-ඔතප්) ඇති විය. තමා කරන කාර්යයේ ඇති නිසරු බව වැටහෙන්නේ අන් අයගේ විවේචනය තමා දෙස හැරී බැලීමට (Self-reflection) යොදාගත් බැවිනි.
3. චිත්ත සංවරයේ වැදගත්කම (සිතේ ස්වභාවය)
කතාව අවසානයේ බුදුහිමියන් වදාළ උපමාව මිනිස් සිතේ ස්වභාවය මැනවින් කියා පායි:
"නරක ලෙස සෙවිලි කළ ගෙයකට වැසි දිය වදින්නාක් මෙන්, භාවනාවෙන් සංවර නොකළ සිතට කෙලෙස් වැසි වදියි."
- පුද්ගලයෙකු බාහිරින් කෙතරම් ශාන්ත ලෙස පෙනුණද (මහණ වී සිටියද), සිත ඇතුළතින් සමථ-විදර්ශනා ක්රම මගින් ශක්තිමත් කර නොමැති නම් බාහිර අරමුණු (ස්ත්රීන්, ධනය, බලය) නිසා ඕනෑම වෙලාවක සිත දූෂණය විය හැකි බව මෙයින් පෙන්වා දෙයි.
4. වගකීම් සහ ලෞකික බන්ධනවල ඇති බරපතලකම (ජාතක කතාවේ වැදගත්කම)
කප්පට ජාතකය හරහා ලෞකික ජීවිතයේ ඇති යථාර්ථය පෙන්වා දෙයි. කොටළුවා මුලින් ස්ත්රී ආශාවෙන් මුසපත් වුවද, පසුව විවාහ වී දරුවන් ලැබුණු පසු තමාට දැරීමට සිදුවන ආර්ථික හා සාමාජීය බර (වගකීම්) වෙළෙන්දා පෙන්වා දුන් විට, ඌ වහාම එම ආශාව අත්හැරියේය. ලෞකික සැපය පිටුපස ඇති "දුක සහ වගකීම" වටහා ගැනීමට මෙය කදිම උපදේශයකි.
5. සසර පුරුද්ද සහ චරිත ස්වභාවය (වාසනා ගුණය)
පුද්ගලයෙකුගේ සසර පුරුදු (ගතිගුණ) ආත්ම ගණනාවක් පුරා ලුහුබඳින බව මෙයින් පැහැදිලි වේ. පෙර ආත්මයේදීද කොටළුවෙකු වී ස්ත්රියක නිසා මඟ නතර වූ නන්ද කුමරු, මේ ආත්මයේදීද ජනපද කල්යාණිය නිසා මහණදම් මඟ නතර කරගැනීමට තැත් කළේය. එහෙත් සුදුසු කල්යාණ මිත්රයෙකුගේ (බුදුහිමියන්ගේ) මඟපෙන්වීම ලැබුණහොත් එම දුර්වලතා මකාගෙන උත්තරීතර තත්ත්වයට පත්විය හැකි බව මෙයින් සනාථ වේ.
කෙටියෙන් පැවසුවහොත්: මෙම කතාව වැදගත් වන්නේ, පුද්ගලයෙකු තුළ පවතින දුර්වලකම් හෝ ලෞකික ආශාවන් දෙස ද්වේෂයෙන් නොබලා, ඒවා ක්රමවත් ස්වයං-අවබෝධය සහ විදර්ශනාව තුළින් උදුරා දමා ජීවිතය සාර්ථක කරගන්නා ආකාරය ප්රායෝගිකව පෙන්වා දෙන බැවිනි.
භික්ෂූන් වහන්සේ නමකට තම ශාසනික ජීවිතය සාර්ථක කරගැනීම උදෙසා ගත හැකි ආදර්ශ
නන්ද මහතෙරුන් වහන්සේගේ වස්තුව සහ ඒ හා සබැඳි කප්පට ජාතක කථා පුවත, වර්තමාන සමාජ-ආර්ථික සහ තාක්ෂණික වටපිටාවක ජීවත් වන භික්ෂූන් වහන්සේ නමකට තම ශාසනික ජීවිතය සාර්ථක කරගැනීම උදෙසා ගත හැකි අතිශය ප්රායෝගික ආදර්ශ රැසක් සපයයි.
එම ආදර්ශ ප්රධාන කරුණු කිහිපයක් ඔස්සේ මෙසේ දැක්විය හැකිය:
1. චිත්ත සන්තානය "මනාව සෙවිලි කළ ගෙයක්" බවට පත්කර ගැනීම (බාහිර අරමුණුවලින් ප්රවේශම් වීම)
වර්තමාන ලෝකයේ ස්මාර්ට්ෆෝන්, සමාජ මාධ්ය (Social Media) සහ විවිධ ලෞකික අරමුණු නිසා භික්ෂු සිත නොමඟ යාමේ අවදානම ඉතා වැඩිය. බුදුහිමියන් වදාළ පරිදි සමථ-විදර්ශනා භාවනාවෙන් හෝ තදංග විමුක්තියෙන් සිත ශක්තිමත් කර නොගත්තොත්, "නරක ලෙස සෙවිලි කළ ගෙයකට වැසි දිය වදින්නාක් මෙන්" කෙලෙස් වැසි සිතට කඩා වැදිය හැක.
- ආදර්ශය: බාහිර ලෝකයේ කෙතරම් ඇදබැඳ තබාගන්නා අරමුණු (රූප, ශබ්ද, ප්රශංසා) තිබුණද, සිහිය සහ ප්රඥාව නමැති "වහළෙන්" තම සිත වසා ආරක්ෂා කරගත යුතු බව.
2. කල්යාණ මිත්ර සේවනය සහ විවේචන උපේක්ෂාවෙන් දරාගැනීම
නන්ද හිමියන් ශාසනයේ උකටලී වූ විට උන්වහන්සේ එය සෙසු සබ්රහ්මචාරී භික්ෂූන්ට පැවසූහ. සෙසු භික්ෂූන් උන්වහන්සේට උපහාස කළ විට උන්වහන්සේ කෝප නොවී, තමා තුළ ඇති වරද දැක ලැජ්ජාව (හිරි-ඔතප්) ඇති කරගෙන වීර්යය වැඩූහ.
- ආදර්ශය: වර්තමාන භික්ෂුවක් ද තමාට ශාසනික ජීවිතයේදී ගැටලුවක්, කලකිරීමක් ආ විට එය සඟවා නොගෙන සුදුසු කල්යාණ මිත්රයන් (ගුරු හිමිවරුන් හෝ සිල්වත් සෙසු භික්ෂූන්) වෙත ඉදිරිපත් කළ යුතුය. එමෙන්ම සමාජයෙන් හෝ සෙසු පිරිසෙන් එන සාධාරණ විවේචන ද්වේෂයෙන් ප්රතික්ෂේප නොකර, තමාගේ අඩුපාඩු හදාගැනීමට (Self-correction) උපයෝගී කරගත යුතුය.
3. ලෞකික බන්ධනවල ඇති "නිසරු බව" සහ "බරපතලකම" වටහා ගැනීම
කප්පට ජාතකයේ කොටළුවාට වෙළෙන්දා පෙන්වා දුන්නේ විවාහ වී පවුල් ජීවිතයක් ගත කිරීමේදී දැරීමට සිදුවන ආර්ථික, සාමාජීය බර සහ වගකීම් සමුදායයි. වර්තමානයේ ඇතැම් තරුණ භික්ෂූන් වහන්සේලා ගිහි ජීවිතයේ ඇති බාහිර නිදහස සහ ආකර්ෂණය පමණක් දැක සිවුරු හැර යාමට පෙළඹෙති.
- ආදර්ශය: ගිහි ජීවිතය යනු හුදෙක් සතුටක් පමණක් නොව, එය වගකීම්, ප්රශ්න, ආර්ථික ගැටලු සහ අතෘප්තිකර බව පිරිච්ච "මහත් බරක්" බව වටහාගෙන, තමන් සතු උතුම් පැවිදි ජීවිතයේ වටිනාකම රැකගැනීමට අධිෂ්ඨාන කරගැනීම.
4. වීර්යය සහ අධිෂ්ඨානය (පෙරළා මහණ දමට සිත යොමු කිරීම)
නන්ද හිමියන් මුල් කාලයේ අතිශය කාමුක, ලෞකික ආශාවන්ගෙන් පිරි සිතක් ඇතිව සිටියද, නිසි මඟපෙන්වීම ලැබුණු පසු සියලු ආශාවන් අතහැර රහත් වීමට තරම් දැඩි වීර්යයක් දැක්වූහ.
- ආදර්ශය: තමන් අතින් අතීතයේදී යම් ශාසනික නොසැලකිලිමත්කමක්, ප්රමාදයක් හෝ වරදක් සිදු වුවද, "මට මේක කරන්න බැහැ" කියා පසුතැවෙමින් (කුක්කුච්චය) නොසිට, ඕනෑම මොහොතක පෙරළා නිවැරදි ප්රතිපදාවට පැමිණ උත්තරීතර තත්ත්වයට පත්වීමට අධිෂ්ඡානශීලී විය යුතු බව.
5. දායකයන් සහ සමාජය මෙහෙයවීමේදී "උපක්රමශීලී" වීම (ධර්ම දූත සේවය)
මෙහිදී බුදුරජාණන් වහන්සේ නන්ද හිමියන්ව දමනය කිරීමට භාවිත කළ ක්රමය (වැඳිරි මෑල්ල සහ දිව්ය අප්සරාවන් පෙන්වීම) වර්තමාන ධර්ම දේශක, ධර්ම දූත භික්ෂූන් වහන්සේලාට කදිම ආදර්ශයකි.
- ආදර්ශය: වර්තමාන සමාජයේ වැරදි මඟ යන තරුණ පිරිස් හෝ දායකයන්ව දමනය කිරීමේදී, ඔවුන්ට බැනවැදීම හෝ බලහත්කාරයෙන් ධර්මය පැටවීම වෙනුවට, ඔවුන් ප්රිය කරන මාධ්යයන් (උදාහරණ: තාක්ෂණය, නව උපමා, මනෝවිද්යාත්මක ක්රම) භාවිත කරමින් උපක්රමශීලීව යහමඟට ගත යුතු බව.
සාරාංශය: වර්තමාන භික්ෂූන් වහන්සේ නමකට නන්ද තෙරුන්ගේ චරිතයෙන් ගත හැකි ලොකුම ආදර්ශය වන්නේ, "බාහිර ලෝකය කෙතරම් ආකර්ෂණීය වුවත්, පැවිදිකමේ ඇති ආධ්යාත්මික නිදහස ඊට වඩා දහස් ගුණයකින් උතුම් බව වටහාගෙන, සිත ආරක්ෂා කරගනිමින් ප්රතිපත්තියෙහි පිහිටීම" යන්නයි.
ප්රශ්නය:
"නන්ද මහතෙරුන් වහන්සේ දමනය කිරීමේදී බුදුරජාණන් වහන්සේ අනුගමනය කළේ සුවිශේෂී මනෝවිද්යාත්මක උපක්රමයකි." මෙම ප්රකාශය සාහිත්යගත තොරතුරු ඇසුරෙන් විමසන්න.
ආදර්ශ පිළිතුර:
- හැඳින්වීම: බුදුරජාණන් වහන්සේ යනු අනුන්ගේ සිත් හඳුනාගෙන දමනය කිරීමෙහි අතිශය දක්ෂ (පුරිසදම්මසාරථී) උත්තමයෙකි. නන්ද හිමියන්ගේ චරිතය දෙස බැලීමේදී උන්වහන්සේ බලහත්කාරයෙන් ආශාවන් යටපත් කිරීමට උත්සාහ නොකර, සිතෙහි ස්වභාවය අනුව ක්රියා කළ ආකාරය පෙනේ.
-
කරුණු පැහැදිලි කිරීම:
- ආශාවන් විතැන් කිරීම (Displacement/Sublimation): නන්ද හිමියන් තුළ ජනපද කල්යාණිය කෙරෙහි තිබූ ලෞකික ආශාව බුදුහිමියෝ එකවරම හෙළා නොදැක්කහ. ඌන පූරණය සන්තෘප්ත කිරීමක් ලෙස උන්වහන්සේට වඩාත් ලස්සන දිව්ය අප්සරාවන් පෙන්වා, සිතෙහි අරමුණ ඉහළ තලයකට විතැන් කළහ.
- සාපේක්ෂතාවාදය පෙන්වා දීම: නවදැළි සේනේ සිටි "වැඳිරි මෑල්ල" උපමාවට ගනිමින් ජනපද කල්යාණියගේ සුන්දරත්වය දිව්යාංගනාවන් ඉදිරියේ සාපේක්ෂව ඉතා අල්ප බව වැටහීමට සැලැස්වීම.
- වගකීමක් පවරා වීර්යය වැඩීමට සැලැස්වීම: දිව්යාංගනාවන් ලබා දීමට තමන් වහන්සේ "ඇප වන" බව පවසා නන්ද හිමියන් ලවා බඹසර හැසිරීම (සිල් රැකීම) ආරම්භ කරවීම.
Comments
Post a Comment